برگی از تاریخ : کدخدایان دهستان شال

  برگی   از   تاریخ   :   کدخدایان     دهستان   شال

چندی پیش جناب آقای سید علی اکرامی شال، نام چندین کدخدای معاصر(دوره پهلوی ) را جمع آوری و در فضای مجازی منتشر نمود که در بخش اول نوشتار بدان اشاره میشود،

با استفاده از سه سند جدید توانستیم به نام سه کد خدای دیگر که برای دوره زند و قاجار بودند پی ببریم که در بخش دوم نوشتار زیر بدان اشاره خواهیم کرد.

وجود اسنادی قدیمی مانند ؛ فروشنامه ، عقدنامه ، وصیت نامه ، وقف نامه و... می تواند تاریخ گذشته یک روستا یا شهر و حتی یک کشور را حفظ و از فراموشی آن جلوگیری کند.
این اسناد کاغذی که در بسیاری از خانه ها در حال خاک خوردن و نابودیست باید بخوبی حفظ و محافظت گردد.
متاسفانه بعلت قیمتی نبودن و نداشتن ارزش مادی این اوراق ، بسیاری از مردم و مجموعه داران و... علاقه ای به جمع آوری و حفظ این سندهای بسیار مهم تاریخی ندارند، بنابراین در بسیاری از موارد اینگونه اسناد و نوشته های کهن در حال نابود شدن هستند.
این اسناد تاریخ زنده گذشتگان ما هستند و نباید اجازه داد که از بین بروند.
این نوشته های به ظاهر بی ارزش ، بیشترین اطلاعات را در زمینه تاریخ و فرهنگ و آداب و رسوم نیاکانمان را به ما نشان میدهند.

در بخش دوم این نوشتار، ما سه سند قدیمی را بررسی خواهیم کرد که یکی از آنها فروشنامه ی شهر کلور و متعلق به دوره زندیه و دو سند دیگر عقدنامه های اهالی شال در دوره ی قاجار میباشند.

-------------------------------

(((( بخش اول : کد خدایان دهستان شال از دوره پهلوی تا انقلاب 57))))

گردآورنده : سید علی اکرامی شال
-----------------------

( هو الحق )

《 کدخدا یان شال》

اسامی کدخدا های (مرحوم مغفور) مرکز دهستان شال از بخش شاهرود خلخال ، تا جایی که در خاطرها و اسناد حاصل نمودم ، به ترتیب به صورت زیر میباشد :

✅ 1) جناب آقای کبلایی هند شیرازی.
✅ 2) جناب آقای بشیر یزدانی.
✅ 3) جناب آقای طالب جهانگیری.
✅ 4) جناب آقای میرزا نظیر اسکندری.
✅ 5) جناب آقای سهراب اسکندری.
✅ 6) جناب آقای حاج سید کریم اله اکرامی شال.
✅ 7) جناب آقای محمد صیامی.
✅ 8) جناب آقای زین العابدین نقوی (مشهور به بابا).
✅ 9) جناب آقای حاج یداله معزی.
✅ 10) جناب آقای عبدالله خالقی.

تاریخ دقیق انتصاب کدخدای شماره ی 1(جناب شیرازی) را نیافتم.
انتهای مسوولیت کدخدای شماره ی 10(جناب خالقی) با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 شمسی مقارن شد که در پی آن به زودی ، دهدارها در روستاهای سراسر کشور منصوب شدند.

-------------------------------

(((( بخش دوم : کدخدایان دهستان شال دردوره زندیه و قاجار))))

در سند اولی (فروشنامه کلور)، توانستیم به نام بعضی از کدخدایان منطقه شاهرود خلخال پی ببریم ، پرداختن به نام کدخدایان به هیچ وجه بیانگر با اهمیت تر بودن این قشر از سایر اقشار جامعه نبوده و فقط بخاطر اهمیت تاریخی ای که این قشر در رهبری روستا داشته اند بدان پرداخته میشود.
درفروشنامه قدیمی کلور نام چندین کدخدا و میرزا و بزرگان دیگر منطقه شاهرودِ خلخال به ثبت رسیده است .
فروشنامه کلور متعلق به ۲۷۲ سال قبل و مربوط به دوره زندیه می باشد ، در هنگام نوشتن این سند ۵ سال از پادشاهی کریم خان زند گذشته بوده ، در این دوره نیز ظاهرا مالک اصلی بسیاری از روستاها خانها و اربابها بودند و این خوانین گاها روستایی را بین خود معامله می کردند.
به مرور زمان از قدرت خوانین بخصوص بعد از اصلاحات ارضی کاسته شد و زمینها و مزارع بین مردم تقصیم گردید.
با استناد به این سند در ۲۷۲ سال پیش کدخدای شال شخصی بنام " علیمردان " و کد خدای روستای درو در این زمان " زین العابدین دروی " بوده است.


در دو سند جدید که یکی متعلق به سال ۱۳۱۷ قمری برابر با سال ۱۲۷۴ شمسی و همزمان با حکومت ناصرالدین شاه قاجار است که در این زمان شخصی بنام " احد " کدخدای روستای شال بوده، و در سند دوم که متعلق به سال ۱۳۴۵ قمری برابر با سال ۱۳۰۲ شمسی و همزمان با حکومت احمد شاه قاجار می باشد که در این سال فردی بنام "طالب" کد خدای روستای شال بوده.
با این دو نوشته که هر دوی آنها عقد نامه میباشند بسادگی مشخص میشود که کد خدای دهستان شال در اواخر حکومت ناصرالدین شاه قاجار شخصی بنام " کدخدا احد " و در دوسال آخر حکومت احمد شاه شخصی بنام " کد خدا طالب " بوده است.
در اینگونه اسناد و نوشتار ها کاهاً نام و مهرِ میرزاها، بیک ها ، و علمای مشهور هم دیده میشود.

بنابراین نام و زمان سه نفر دیگر از کدخدایان شال در قبل از دوره پهلوی به شرح زیر می باشد:

- کدخدا علیمرادن شالی ............1125 هجری شمسی

- کدخدا احد شالی .............1274 هجری شمسی

- کد خدا طالب شالی ............1302 هجری شمسی

شال خبر*** shal news ...